„Czyste Powietrze” w 2026 roku: bon na audyt energetyczny i nowe narzędzia dla beneficjentów

Program „Czyste Powietrze” pozostaje jednym z kluczowych instrumentów publicznego wsparcia działań na rzecz poprawy jakości powietrza oraz ograniczenia emisji z sektora budownictwa jednorodzinnego. Zapowiadane na 2026 rok zmiany mają na celu dalsze zwiększenie skuteczności programu, ułatwienie dostępu do wsparcia oraz poprawę jakości realizowanych inwestycji termomodernizacyjnych.

Wśród planowanych nowości szczególną uwagę zwracają dwa rozwiązania: bon na audyt energetyczny finansowany z góry oraz lista rekomendowanych wykonawców realizujących inwestycje w ramach programu.

Lista rekomendowanych wykonawców – wsparcie dla beneficjentów

W II kwartale 2026 roku planowane jest uruchomienie ogólnodostępnej listy sprawdzonych wykonawców inwestycji realizowanych w ramach programu „Czyste Powietrze”. Jej głównym celem będzie wsparcie beneficjentów w wyborze rzetelnych firm wykonawczych oraz ograniczenie ryzyka niskiej jakości realizacji prac termomodernizacyjnych.

Lista będzie miała charakter informacyjny i rekomendacyjny – korzystanie z niej nie będzie obowiązkowe i nie wpłynie na wysokość przyznanego dofinansowania. Kryteria wpisu mają opierać się na obiektywnych wskaźnikach, takich jak doświadczenie rynkowe, liczba zrealizowanych inwestycji czy poprawność rozliczeń.

Projekt powstaje we współpracy Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, Instytutu Ochrony Środowiska oraz Ministerstwa Klimatu i Środowiska, przy wsparciu Banku Światowego.

Bon na audyt energetyczny – zmniejszenie barier wejścia do programu

Drugą istotną zmianą zapowiadaną na I kwartał 2026 roku jest wprowadzenie bonu na audyt energetyczny, który ma umożliwić sfinansowanie audytu jeszcze przed rozpoczęciem inwestycji. Nowe rozwiązanie ma być realizowane we współpracy z gminami i odpowiada na jedną z najczęściej wskazywanych barier w dostępie do programu.

W aktualnej formule programu audyt energetyczny jest obowiązkowym elementem poprzedzającym złożenie wniosku o dofinansowanie. Choć jego koszt podlega późniejszemu refinansowaniu, konieczność poniesienia wydatku na początku procesu bywa problematyczna, zwłaszcza dla gospodarstw domowych o niższych dochodach.

Wprowadzenie bonu ma na celu:

• zwiększenie dostępności programu,
• przyspieszenie procesu inwestycyjnego,
• poprawę jakości planowanych modernizacji poprzez rzetelną diagnozę energetyczną budynków.

Audyt energetyczny jako narzędzie realnej poprawy efektywności

Audyt energetyczny pełni w programie „Czyste Powietrze” rolę znacznie wykraczającą poza formalny wymóg. Stanowi on podstawę racjonalnego planowania zakresu prac termomodernizacyjnych, doboru technologii oraz oceny spodziewanych efektów energetycznych i środowiskowych.

Prawidłowo wykonany audyt pozwala:

• określić rzeczywiste źródła strat energii,
• zaplanować działania o największej efektywności kosztowej,
• ograniczyć ryzyko nietrafionych inwestycji,
• osiągnąć trwałą redukcję zużycia energii i emisji zanieczyszczeń.

Po zakończeniu inwestycji wymagane jest również przedstawienie świadectwa charakterystyki energetycznej, które potwierdza osiągnięcie zakładanych efektów modernizacji.

Konsekwencja reformy programu „Czyste Powietrze”

Planowane zmiany są kontynuacją reformy programu wprowadzonej w 2025 roku, której celem było zwiększenie przejrzystości zasad oraz skuteczności wydatkowania środków publicznych. Reforma objęła m.in. wprowadzenie obowiązkowego audytu energetycznego, limitów kosztów kwalifikowanych oraz dodatkowych wymogów formalnych przy prefinansowaniu inwestycji.

Długofalowo działania te mają przyczynić się do poprawy jakości powietrza, zmniejszenia zużycia energii w budynkach mieszkalnych oraz ograniczenia emisji gazów cieplarnianych.

Znaczenie zmian dla transformacji energetycznej

Zapowiadane rozwiązania mogą odegrać istotną rolę w zwiększeniu skali i jakości termomodernizacji w Polsce. Lepsze przygotowanie inwestycji, większe wsparcie dla beneficjentów oraz nacisk na realne efekty energetyczne sprzyjają realizacji celów klimatycznych i środowiskowych.

Program „Czyste Powietrze”, wspierany nowymi narzędziami, pozostaje jednym z najważniejszych filarów krajowej polityki poprawy jakości powietrza i ograniczania niskiej emisji.